Ze względu na pogłębiający się z roku na rok problem zaburzeń mowy i rosnącą liczbę dzieci nim dotkniętych, szczególną troską logopedyczną objęte są w Publicznej Szkole Podstawowej im. Świętej Jadwigi Królowej w Naramie dzieci w wieku przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym. Pamiętajmy, że w początkowym etapie edukacji szkolnej, prowadzona terapia logopedyczna przynosi najbardziej oczekiwane efekty. Dzieci zakwalifikowane są do zajęć logopedycznych na podstawie diagnozy logopedycznej, na którą kierują wychowawcy, rodzice oraz została przeprowadzona kontrolnie zgodnie z zaleceniami Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Każde badanie trwa średnio około jednej godziny.
Schemat badania logopedycznego:
- Badania wstępne:
- wywiad z rodzicami/opiekunami, nauczycielmi
- obserwacja
- badanie mowy
- badanie lateralizacji
- Badanie podstawowe:
- badanie rozumienia mowy
- badanie samodzielnego mówienia (mowy spontanicznej)
- badanie czytania i pisania (dla starszych dzieci)
3. Badanie uzupełniające:
- badanie stanu i sprawności narządów mowy w obrębie jamy ustnej
(budowa języka, podniebienia, stan uzębienia i zgryz), jamy gardłowej
i nosowej
- badanie analizy i syntezy wzroku
- badanie pamięci symultaniczno –sekwencyjnej
- badanie szeregowania i kategoryzowania
- badanie stanu i funkcjonowania narządu słuchu: badanie słuchu
fonemowego, orientacyjne badanie słuchu, badanie pamięci słuchowej
Diagnozowanie:
Warunkiem prawidłowego przebiegu terapii logopedycznej w każdym zaburzeniu mowy jest właściwa diagnoza, od ustalania której rozpoczynamy prace z dzieckiem. Badanie dziecka obejmuje także wywiad z jego rodzicami/opiekunami oraz nauczycielem. Celem diagnozy jest ustalenie:
- przyczyn wadliwej artykulacji,
- nieprawidłowo realizowanych głosek oraz sposobu ich wymowy,
- rodzaju wady i jej wpływu na przebieg procesu porozumiewania się i funkcjonowanie dziecka.
Zdaniem prof. Jagody Cieszyńskiej : „Elementy podlegające analizie diagnostycznej to: motoryka (duża i mała- ze szczególnym uwzględnieniem sprawności oralnej), wzrok, słuch, naśladownictwo, system językowy, zabawa, dominacja stronna, pamięć, rozwój społeczny i emocjonalny. Istotna jest jak widać, ocena funkcjonowania dziecka w sferach psychicznej i motorycznej. Stwierdzenie opóźnienia lub jakichkolwiek zakłóceń rozwojowych jest w takim rozumieniu diagnozą wystarczającą, by skierować dziecko na terapię.”[1]
Cele ogólne terapii:
- Wykrywanie i usuwanie wad wymowy.
- Kształtowanie prawidłowej mowy poprzez korygowanie zaburzeń w zakresie strony fonologicznej, fonetycznej , leksykalnej.
- Doskonalenie mowy już ukształtowanej.
- Wdrażanie do praktycznego wykorzystania nawyków poprawnej wymowy.
- Usprawnienie techniki czytania i pisania (praca z dziećmi dyslektycznymi).
- Programowanie języka.
- Dbałość o prawidłowy rozwój dziecka.
Treści programowe:
- Budowanie kompetencji komunikacyjnej i językowej poprzez prowadzenie dziennika wydarzeń.
- Symultaniczno-sekwencyjna nauka czytania i kształtowanie systemu językowego poprzez programowanie.
- Dbałość o prawidłowy rozwój dziecka.
- Stymulacja lewej półkuli mózgu (naśladowanie, kontunuowanie, uzupełnianie relacji i szeregów…)
- Stymulacja funkcji motorycznych.
- Stymulacja pamięci (ćwiczenia pamięci symultanicznej i sekwencyjnej na materiale konkretnym i symbolicznym.
- Ćwiczenia kategoryzacji.
- Ćwiczenia myślenia sytuacyjnego i przyczynowo -skutkowego.
- Ćwiczenia myślenia przez analogię.
- Współpraca z rodzicami.
- Współpraca z nauczycielami
Dzieci mogą korzystać z pomocy logopedy po zajęciach lekcyjnych. Zajęcia (ze względu na dużą liczbę dzieci) będą zorganizowane w 3-4 osobowych zespołach i odbywać się będą co tydzień. Rodzice zostaną poinformowani pisemnie o terminie zajęć przewidzianych dla swojego dziecka. Jeżeli termin będzie nieodpowiedni to proszę o kontakt w celu dopasowania dogodnego terminu. Przy nasilonym zaburzeniu zajęcia będą prowadzone indywidualnie. Należy dodać, że rodzice mogą uczęszczać na terapię wraz ze swoimi pociechami. Dziecko na zajęcia przynosi zeszyt(format A4) ze wszystkimi przekazanymi ćwiczeniami do pracy w domu, drugi zeszyt (tego samego formatu) pozostaje w gabinecie logopedy. Zeszyty kupują rodzice.
Uczulam Państwa, by nie lekceważyć tych ćwiczeń. Ćwiczenia w domu powinny odbywać się możliwie często przy współpracy z rodzicem, ponieważ zaangażowanie rodziców wpływa na korzystniejszy przebieg terapii i przynosi najbardziej oczekiwane efekty.
Pamiętajmy o nagradzaniu dziecka częstymi pochwałami i miejmy świadomość, że nabywanie umiejętności prawidłowej mowy to dla niego olbrzymi wysiłek. Musimy uzbroić się w cierpliwość, aby osiągnąć cel, czyli prawidłowa wymowę. Terapia logopedyczna jest procesem długofalowym, w niektórych przypadkach dzieci korzystają z pomocy logopedy nawet kilka lat. Warto jednak podjąć ten wysiłek, aby pomóc dziecku i nie dopuścić do ewentualnych niepowodzeń szkolnych.
Jeżeli mają Państwo jakiekolwiek pytania czy wątpliwości, służę radą i pomocą.
Logopeda
Agnieszka Nielepiec
[1] Cieszyńska J. „Wczesna diagnoza i terapia zaburzeń autystycznych” (Metoda Krakowska)